De feestdagen staan weer voor de deur, sinterklaas, kerst, oud en nieuw: voor veel mensen iets om naar uit te kijken en voor net zoveel mensen een complexe gebeurtenis vanwege de familiedynamieken die altijd spelen. De feestdagen zijn daarom een extra belangrijk moment om jezelf niet uit het oog te verliezen.
Hoe je dat doet? Door jouw plek in het familiesysteem in te nemen. In deze blog lees je hoe je de feestdagen met familie op een goede manier doorkomt.
Sta jij op jouw plek in het familiesysteem? Ontdek het met deze gratis checklist!
We nemen vaak onbewust bepaalde dynamieken uit ons familiesysteem mee. Daar kun je niets aan doen, dat gebeurt gewoon. Maar vaak kom je er pas achter als het al een tijdje niet zo lekker met je gaat.
Met deze praktische checklist ontdek je in één oogopslag of jij bepaalde patronen uit je familiesysteem hebt meegenomen die je belemmeren om je leven te leiden volgens jouw voorwaarden.
➜ 10 eenvoudige vragen ➜ Direct inzicht in jouw situatie ➜ Het eerste stapje naar bewustwording
Familie en kerststress
De winter komt er weer aan. In alle straten zijn lichtjes en versieringen te zien. En het zal niet meer lang duren voordat de kerstversiering tevoorschijn komt. In de winkels vind je naast de pepernoten ook al de kerstdecoratie.
Kerst: die speciale tijd waar samenzijn met familie, gezelligheid en warmte centraal staat. Hoewel kerst zeker voelt als een tijd voor warmte en verbinding, kan het ook een bron zijn van spanning, conflicten en onverwerkte emoties.
Dit alles heeft te maken met:
- De verwachtingen van deze dagen (hopelijk is het dit jaar wel leuk)
- De sociale invloed (waarom zou je niet 1 keer per jaar wat extra aandacht aan elkaar besteden?)
- Minder vaak genoemd: de plek die jij inneemt in jouw familiesysteem
Hoe ga je tijdens kerst om met je (schoon)familie?
Kerst en (schoon)familie: niet altijd een makkelijke combi. Vragen zoals:
- Hoe vieren we kerst dit jaar?
- Bij wie vieren we kerst?
- Welke kant van de familie krijgt eerste kerstdag?
- Moet de schoonfamilie weer genoegen nemen met tweede kerstdag?
- Kunnen alle broers en zussen ook?
Alleen al deze plannen vergen een bijna militaire precisie.
Soms lijkt het alsof ieder jaar opnieuw de oude patronen van vroeger zich herhalen. Volwassenen worden ineens weer ‘kleine kinderen’:
We moeten altijd naar Marja toe. Dit jaar komt ze maar naar ons.
Pieter wil alleen een kerstborrel en absoluut geen diner. Hanneke wil kerstavond thuis vieren zodat de kinderen dan normaal naar bed kunnen.
Hoe voorkom je deze perikelen nog voor de kerstdagen zijn aangebroken?
Dealen met je eigen familie kan al een uitdaging zijn, maar dealen met je schoonfamilie met kerst is helemaal next level.
Kerst en de invloed van het familiesysteem
Iedereen maakt deel uit van een systeem. Altijd en overal. Je gezin van herkomst, je huidige gezin, de organisatie waar je werkt, de sportclub waar je lid van bent, de stad waar je woont. Allemaal systemen.
Familiesystemen zijn complex en fascinerend. Ze bestaan uit verschillende generaties en hebben hun eigen dynamiek en regels. Je kunt er ook niet uitstappen, ook al denk je van wel. Omdat je hetzelfde bloed deelt, ben je altijd met elkaar verbonden, zelfs als je dat niet wilt.
De onbewuste invloed van je familiesysteem kan invloed hebben op hoe we ons gedragen en voelen. En vooral tijdens de feestdagen wordt dit extra zichtbaar. Maar wat heeft dit nou te maken met de kerststress en de soms verplichte gezelligheid?
Je plek in het familiesysteem
Iedereen heeft zijn eigen plek in het gezin. Toch hoeft dit niet altijd de plek te zijn die je in het familiesysteem inneemt. En dat geeft wrijving.
Patronen en rollen worden vaak onbewust doorgegeven van generatie op generatie. Dat zorgt ervoor dat je vaak niet de plek inneemt die eigenlijk van jou is.
Voorbeelden:
- Je was als kind altijd lief en onzichtbaar om maar niemand tot last te zijn waardoor je nu altijd maar je mond houdt voor de lieve vrede
- Je hebt tijdens de scheiding van je ouders voor hen gezorgd in plaats van dat zij voor jou zorgden waardoor je onbewust van je kindplek bent afgegaan
- Je voelt je tijdens kerst nog steeds verantwoordelijk voor hoe jouw ouders zich voelen en wringt je in allerlei bochten om daaraan te kunnen voldoen
Dit soort patronen hebben invloed op hoe je je gedraagt en hoe je je voelt tijdens familiebijeenkomsten, zoals kerst.
Verwachtingen tijdens feestdagen met familie
We hebben vaak hoge verwachtingen van de feestdagen. Het lijkt wel alsof alles perfect moet zijn: het eten, de cadeautjes, de sfeer. Maar deze druk kan leiden tot stress en conflicten, vooral als de familiedynamieken extra uitvergroot worden.
Als volwassene ben je toch weer een kind in het huis van je ouders. Je bent weer de broer of zus in het gezin als iedereen aanwezig is. Je stapt automatisch in de rollen en patronen van vroeger. Een dynamiek waar vrijwel niet aan te ontkomen valt.
Dit kan leiden tot spanning, onbegrip en ruzie.
Hoe overleef je kerst met familie?
Wat kun je doen om kerst met je (schoon)familie dit jaar met minder spanning te laten verlopen? Misschien cliché: maar het begint met bewustwording en begrip van jouw plek in het familiesysteem.
Hier zijn vijf tips voor een leukere kerst met familie:
1. Word zelfbewust
Denk na over jouw plek in het familiesysteem:
- Wat is jouw plek?
- Neem je die plek ook echt in?
- Welke rol heb je altijd op je genomen?
- Hoe heeft dit invloed op jouw gedrag en gevoelens tijdens kerst?
2. Accepteer dat de familiedynamiek niet altijd ideaal is
Je familie is je familie. Iedereen heeft z’n eigen issues en iedereen doet dingen op zijn eigen manier. Probeer mild te zijn voor jezelf en voor je familie. We hebben allemaal eigen bagage en patronen.
3. Leer grenzen stellen
Stel je grenzen, wees duidelijk en eerlijk door bijvoorbeeld iets te zeggen in de trant van:
Ik heb eigenlijk geen zin om hierover te praten, maar ben wél benieuwd hoe het op je werk gaat.
Je bent hierbij rechtdoorzee maar tegelijk gebruik je een beleefde omleiding van het gesprek.
4. Communiceer
Praat met je familie over wat je voelt en wat je graag zou willen. Open communicatie zorgt voor minder misverstanden en helpt bij het creëren van een fijne(re) kerstsfeer.
5. Accepteer jouw plek
Begrijp dat de plek die je nu inneemt niet per se jouw oorspronkelijke plek is. Probeer je familiesysteem beter te begrijpen zodat je meer jouw authentieke zelf kan zijn.
Ik snap dat dit simpel klinkt en makkelijker gezegd is dan gedaan. Maar het is écht zo dat je door jouw eigen plek in te nemen fijnere feestdagen zult ervaren. Het zal zeker onwennig zijn als je dit voor het eerst probeert maar je zult zien dat het beter is voor jezelf en voor de relatie met je familie.
Wil jij ook een fijne kerst met familie?
Check dan jouw plek in het familiesysteem met deze handige checklist. Download de gratis checklist ‘Sta jij op jouw eigen plek?’ en gebruik deze om meer inzicht te krijgen in jouw plek in het familiesysteem.
Kerst kan een fijne periode zijn als we ons (méér) bewust zijn van de invloed van het familiesysteem en als we bereid zijn om als volwassene onze rollen (opnieuw) te bekijken. Het begint met zelfbewustzijn, het verlangen naar een ander gevoel en de bereidheid om daar een stap in te zetten.
Kies jij de komende kerst voor een ontspannen periode waarbij je jezelf niet meer de vraag ‘hoe overleef ik kerst met mijn familie?’ hoeft te stellen? Of modder je gewoon nog even door?
Veelgestelde vragen over kerst en familiesystemen
Wat is mijn plek in het familiesysteem?
Je plek in het familiesysteem is de rol die je van nature zou innemen gebaseerd op je geboorteorde, persoonlijkheid en de dynamiek in je gezin. Soms neem je echter een andere plek in door omstandigheden of patronen die zijn ontstaan.
Hoe herken ik dat ik niet op mijn eigen plek sta?
Signalen zijn: je voelt je verantwoordelijk voor anderen hun gevoelens, je past je vaak aan, je vindt het moeilijk om grenzen te stellen