De 4 hechtingsstijlen van Bowlby: welke heb jij?

Wat zijn hechtingsstijlen?

Hechtingsstijlen zijn patronen in hoe je omgaat met nabijheid, afstand, vertrouwen en emotionele veiligheid. Simpel gezegd: wat gebeurt er in jou als iemand dichtbij komt, zich terugtrekt of jou raakt op een kwetsbare plek?

Daar zie je je hechtingsstijl terug. Niet op een makkelijke dag. Wel als het spannend wordt. Als jij je niet gezien voelt. Als iemand afstand neemt. Als een relatie serieuzer wordt.

De vier bekendste hechtingsstijlen zijn veilige hechting, angstig-ambivalente hechting, vermijdende hechting en gedesorganiseerde hechting.

De 4 hechtingsstijlen in het kort

Hoe weet je welke hechtingsstijl je hebt?

Je weet je hechtingsstijl meestal niet omdat je ergens een testje hebt gedaan. Je ziet hem gewoon terug in je gedrag. Vooral als iemand afstand neemt, als een relatie serieuzer wordt of als jij je geraakt voelt.

Raak jij snel in paniek zodra iemand zich terugtrekt? Dan zit je eerder aan de angstige kant. Trek jij je juist terug zodra het dichtbij komt? Dan ligt vermijdende hechting meer voor de hand. Wil je tegelijk verbinding en wil je tegelijk weg? Dan kom je eerder uit bij gedesorganiseerde hechting. Kun je dichtbij blijven zonder meteen paniek of druk te voelen, dan zit je meer richting veilige hechting.

Je herkent je hechtingsstijl vaak ook hieraan:

• je raakt onrustig zodra iemand afstand neemt
• je gaat trekken, pleasen of overanalyseren
• je klapt dicht zodra het dichtbij komt
• je valt steeds op mensen bij wie jij moet raden waar je aan toe bent

Dan weet je genoeg. Dit is geen theorie-dingetje. Dit zie je gewoon terug in je liefdesleven.

Wanneer wordt hechting onveilig?

Hechting wordt onveilig als je als kind niet echt hebt geleerd dat nabijheid veilig is. Bijvoorbeeld omdat liefde wisselend was. Omdat er veel afstand was. Omdat je je moest aanpassen. Of omdat je nooit goed wist waar je aan toe was.

Dat hoeft niet altijd groot en dramatisch te zijn geweest. Niet elke onveilige hechting is meteen trauma. Maar het kan wel diep doorwerken in hoe je later omgaat met vertrouwen, conflict, afstand en intimiteit.

Als je vroeger hebt geleerd dat liefde onvoorspelbaar, spannend of voorwaardelijk was, dan voelt gezonde liefde later vaak minder vertrouwd dan gedoe.

De 4 hechtingsstijlen van Bowlby uitgelegd

1. Veilige hechting

Bij veilige hechting heb je geleerd dat nabijheid niet meteen gevaarlijk is. Je kunt je uitspreken, verbinding toelaten en tegelijk jezelf blijven. Je voelt niet meteen paniek als iemand even afstand neemt en je hoeft ook niet weg zodra het dichtbij komt.

In relaties zie je dit terug in duidelijkheid, vertrouwen en wederkerigheid. Niet perfect. Wel stabiel.

2. Angstig-ambivalente hechting

Bij angstige hechting is liefde vaak verbonden geraakt aan onzekerheid. Je wilt nabijheid, maar voelt ook snel onrust. Je bent gevoelig voor afstand, zoekt bevestiging en kunt veel bezig zijn met wat de ander voelt, bedoelt of misschien niet meer wil.

In relaties zie je dit terug in trekken, pleasen, overanalyseren en bang zijn om verlaten te worden.

3. Vermijdende hechting

Bij vermijdende hechting heb je vaak geleerd dat je het zelf moet doen. Dat emoties lastig zijn. Dat nabijheid benauwend voelt. Je kunt prima verlangen naar liefde, maar zodra het dichtbij komt, voel je eerder druk dan rust.

In relaties zie je dit terug in afstand nemen, rationaliseren, moeilijk praten over gevoelens en afhaken zodra het kwetsbaar wordt.

4. Gedesorganiseerde hechting

Bij gedesorganiseerde hechting gaan verlangen naar verbinding en angst daarvoor tegelijk aan. Je wilt wel dichtbij zijn, maar voelt je daar ook onveilig in. Daardoor ontstaat vaak een patroon van aantrekken en afstoten.

In relaties zie je dit terug in verwarring, grilligheid, intense onrust en het gevoel dat liefde tegelijk iets is waar je naar verlangt en voor wilt wegrennen.

Wat doet je hechtingsstijl in relaties?

Je hechtingsstijl beïnvloedt niet alleen op wie je valt, maar ook hoe je reageert zodra het spannend wordt. Dat zie je terug in hoe je communiceert, hoe je met afstand omgaat, wat conflict met je doet en hoeveel jij van jezelf overhoudt in een relatie.

Misschien trek jij harder als de ander afstand neemt. Misschien klap jij dicht zodra iets te dichtbij komt. Misschien voel jij je snel afgewezen. Of juist snel benauwd. En misschien herhaal je dezelfde dynamiek, ook met een andere partner.

Dat zie je bijvoorbeeld terug in relaties met iemand die emotioneel onbeschikbaar is, in relaties waarin je steeds hetzelfde patroon herhaalt en in het moment waarop je voelt dat je misschien moet stoppen met je relatie.

Hechtingsstijl en bindingsangst

Bindingsangst staat zelden op zichzelf. Vaak hangt het samen met hoe je hebt geleerd om met nabijheid om te gaan. Als liefde vroeger onveilig, onvoorspelbaar of benauwend voelde, dan is het logisch dat je later moeite hebt met echte verbinding.

Dat betekent niet dat je hier voor altijd in vastzit. Wel dat je moet stoppen met doen alsof inzicht alleen genoeg is. Alleen snappen dat je bindingsangst hebt, verandert nog niets. Je moet ook gaan zien hoe het zich bij jou uit in gedrag.

Lees dan ook mijn blogs over bindingsangst, een partner met bindingsangst en mijn review van Liefdesbang van Hannah Cuppen. Dit boek is overigens echt een aanrader voor iedereen die de dynamiek van aantrekken en afstoten wil begrijpen, hier kun je Liefdesbang het bekijken(aff).

Kun je je hechtingsstijl veranderen?

Ja, maar niet doordat je er één keer een blog over leest en denkt: aha, ik ben vermijdend. Inzicht helpt, maar inzicht alleen verandert je patroon niet.

Je kunt precies weten welke hechtingsstijl je hebt. Precies zien wat je doet in relaties. En toch elke keer weer in hetzelfde terechtkomen. Omdat dit niet alleen in je hoofd zit, maar in hoe je reageert, voelt en je hecht.

Verandering begint pas echt als je gaat zien wanneer jouw oude reactie aangaat. Wanneer jij trekt. Wanneer jij dichtklapt. Wanneer jij jezelf verlaat om verbinding te houden. Daar zit het werk.